Μια ελληνική ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Γιώργο Σκρέτα ανέπτυξε ένα καινοτόμο φαρμακευτικό μόριο για τη νόσο Αλτσχάιμερ. Σε προκλινικές δοκιμές, το μόριο RSQ-020 αποκατέστησε την ικανότητα μάθησης και μνήμης σε ζωικά μοντέλα με χαρακτηριστικά της νόσου.

Η ανακάλυψη είναι αποτέλεσμα συνεργασίας επιστημόνων του Ερευνητικού Κέντρου Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμινγκ», του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και της spin-off εταιρείας ResQ Biotech. Το RSQ-020 δρα στοχεύοντας την πρωτεΐνη Tau, η οποία, όταν αναδιπλώνεται ανώμαλα και σχηματίζει συσσωματώματα, συνδέεται με την εμφάνιση και την εξέλιξη σοβαρών νευροεκφυλιστικών διαταραχών.

Πώς ανακαλύφθηκε το νέο μόριο για το Αλτσχάιμερ;

Η ανάπτυξη του RSQ-020 βασίστηκε σε μια νέα τεχνολογική πλατφόρμα που δημιούργησε η ίδια ερευνητική ομάδα. Η μέθοδος χρησιμοποιεί τροποποιημένα βακτήρια, τα οποία μπορούν να παράγουν έναν τεράστιο αριθμό διαφορετικών υποψήφιων μορίων και ταυτόχρονα να υποδεικνύουν ποια από αυτά διαθέτουν πραγματική βιολογική δράση.

Στόχος της πλατφόρμας είναι να εντοπίζονται ουσίες που μπορούν να αποκαταστήσουν τη λειτουργία πρωτεϊνών οι οποίες έχουν χάσει τη φυσιολογική τους δομή.

Greek Researchers Develop Promising Drug for Alzheimers Greek researchers have developed RSQ-020, a Tau-targeting drug candidate that restored learning and memory in preclinical Alzheimer’s models. https://t.co/o7UKsNBdDg https://t.co/kRSsjXPwNk

— Greek City Times (@greekcitytimes) October 4, 2026

Σκρέτας: Γιατί η μέθοδος διαφέρει από την κλασική ανάπτυξη φαρμάκων

Η συγκεκριμένη προσέγγιση διαφέρει σημαντικά από την παραδοσιακή διαδικασία ανακάλυψης φαρμάκων, δήλωσε ο Γιώργος Σκρέτας, διευθυντής του Ινστιτούτου Βιοκαινοτομίας στο Ερευνητικό Κέντρο Βιοϊατρικών Επιστημών «Αλέξανδρος Φλέμινγκ» και συνεργαζόμενος ερευνητής στο Ινστιτούτο Χημικής Βιολογίας του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η κλασική ανάπτυξη φαρμάκων βασίζεται στην εύρεση ενός μορίου που «ταιριάζει» σε έναν συγκεκριμένο στόχο πρωτεΐνης, όπως το κλειδί στην κλειδαριά. Ωστόσο, οι πρωτεΐνες που εμπλέκονται στις ασθένειες που προκαλούνται από λανθασμένη αναδίπλωση δεν έχουν σταθερό σχήμα, αλλά αλλάζουν συνεχώς, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την ανάπτυξη αποτελεσματικών θεραπειών.

«Αντί να αναζητούμε απλώς ένα μόριο που θα συνδεθεί σε μία συγκεκριμένη θέση της πρωτεΐνης, αναζητούμε απευθείας ένα μόριο που προκαλεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η τεχνολογία μας μάς επιτρέπει να βλέπουμε πότε μια ελαττωματική πρωτεΐνη αποκαθίσταται, επειδή τα βακτήρια που χρησιμοποιούμε εκπέμπουν ένα πράσινο σήμα όταν συμβαίνει αυτό», δήλωσε ο ερευνητής.

Πώς λειτουργεί στην πράξη η τεχνολογία με τα βακτήρια

Στην πράξη, οι επιστήμονες εισήγαγαν σε ένα βακτήριο την ανθρώπινη πρωτεΐνη που μελετούν και το προγραμμάτισαν ώστε να φωτίζεται μόνο όταν η πρωτεΐνη επιστρέφει σε μια πιο φυσιολογική κατάσταση. Ταυτόχρονα, τα ίδια κύτταρα παράγουν δισεκατομμύρια διαφορετικά μικρά μόρια, καθένα από τα οποία αποτελεί μια πιθανή λύση στο πρόβλημα της λανθασμένης αναδίπλωσης.

Όταν ένα βακτήριο εκπέμπει φως, αυτό αποτελεί ένδειξη ότι περιέχει ένα μόριο το οποίο έχει επιτύχει τον επιθυμητό στόχο.

Έτσι, αντί να βασίζονται σε χρονοβόρες δοκιμές που πραγματοποιούνται αποκλειστικά σε εργαστηριακές συνθήκες, οι ερευνητές μπορούν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να εντοπίζουν μόρια που ήδη λειτουργούν μέσα σε ζωντανά κύτταρα, ένα περιβάλλον που προσεγγίζει περισσότερο τις πραγματικές συνθήκες μιας ανθρώπινης ασθένειας.

Ποιες άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις μπορεί να αφορά;

Η τεχνολογία αναπτύχθηκε αρχικά με επίκεντρο την αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση (ALS) και την πρωτεΐνη SOD1, όμως οι πιθανές εφαρμογές της επεκτείνονται και σε πολλές άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις.

Η λανθασμένη αναδίπλωση πρωτεϊνών αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό ασθενειών όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, η νόσος Πάρκινσον και άλλες σοβαρές διαταραχές του νευρικού συστήματος, σύμφωνα με πληροφορίες του Euronews.

Ακολουθήστε μας και στο Instagram